Sual Cavab


İstiqraz – investisiya qiymətli kağızlarıdır. SOCAR İstiqrazları, sahibinə istiqrazı emissiya edəndən (Emitent) əvvəlcədən müəyyən edilmiş periodlarla faiz gəlirini və istiqraz müddətinin sonunda qoyduğu ilkin vəsaiti almaq hüququnu verən investisiya qiymətli kağızıdır.

İstiqrazların buraxılış məbləği: 100,000,000 (yüz milyon) ABŞ dolları;

Bir İstiqrazın nominal dəyəri: 1000 (min) ABŞ dolları;

İstiqrazların müddəti: 5 illik

İstiqrazların faizi: illik 5% olacaqdır.

Faiz ödəməsi periodu: Hər 3 aydan bir, 3 aylıq müddətdən sonrakı ilk iş günü

Faiz ödəməsi periodu: yanvar, aprel, iyul, oktyabr aylarının 17-si.

İstiqrazlar ABŞ dolları ilə buraxılıb.

İstiqrazlar bank depozitlərindən daha likvid investisiya alətidir. Belə ki, bank depozitlərindən fərqli olaraq, sahibi tərəfindən qazanılmış faiz gəlirlərini tam həcmdə özündə saxlamaqla, istiqrazı müddətindən əvvəl ikinci bazarda satmaq mümkündür.

SOCAR İstiqrazları sahibləri əlavə məlumat üçün 1 və 5 saylı ASAN xidmət mərkəzlərindəki SOCAR İstiqrazları köşklərinə və ya *1999 nömrəsinə müraciət edə bilərlər.

Qazanılan kupon faizi Milli Depozit Mərkəzi tərəfindən istiqraz alındığı zaman qeyd edilən hesaba təyin olunan vaxtlarda göndəriləcək.

SOCAR İstiqrazlarının faiz gəlirləri istiqraz sahiblərinin bank hesablarına köçürmə yolu ilə ödənilir.

Xeyr, istiqrazın ortaq mülkiyyətçisi ola bilməz. Milli Depozit Mərkəzi (MDM) və investisiya şirkətlərindəki hesab sahibi olan fiziki və hüquqi şəxslər istiqrazın tək mülkiyyətçisi sayılır.

İstiqrazın məbləği hesab açıldığında – sifariş anında – bir dəfəlik tam həcmdə ödənilməlidir.

İnvestor əldə etmək istədiyi istiqrazların dəyərini əvvəlcədən tam həcmdə ödəməlidir.

Hal-hazırda bazar araşdırması onu göstərir ki, vətəndaşlarımız vəsaitlərinin əksər hissəsini ABŞ dollarında saxlayır. İqtisadiyyatdan kənar qalmış bu vəsaitlərin yenidən iqtisadiyyata qazandırılması məqsədi ilə SOCAR İstiqrazları ilkin mərhələdə ABŞ dolları ilə buraxılıb. SOCAR tərəfindən bazardakı tendensiyalar daim tədqiq olunur və gələcəkdə ABŞ dolları nominallı istiqrazlarla yanaşı, milli valyutada da istiqrazların emissiyası planlaşdırılır. Bu barədə gələcəkdə ictimaiyyətə daha ətraflı məlumat veriləcəkdir.

Müştərilərə minimal 1 000 ABŞ dolları  məbləğində istiqrazlar təklif olunur.

Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının SOCAR qrupuna daxil olan şirkətlərin mənfəətlərindən birbaşa pay ala bilməsi. Eyni zamanda, yeni alternativ investisiya imkanları ortaya çıxarmaqla, aktiv dövriyyədə olmayan vəsaitlərin iqtisadiyyatın gəlirli sahələrinə yönləndirilməsi.

Bəli, istiqraz sahibləri istiqrazlarını istədikləri vaxt sata və nağd pula çevirə bilərlər. SOCAR bunun üçün lazım olan bütün sistemi və texniki infrastrukturu qurub. SOCAR market-meykeri vasitəsi ilə hər zaman istiqrazlarının 1000 dollardan alıcısı kimi çıxış edərək, istiqraz sahiblərinin maliyyə itkisi ilə üzləşmələrinin qarşısını alır.

İstiqraz sahibləri istiqrazlarını istədikləri vaxt sata və nağda çevirə bilərlər. SOCAR bunun üçün lazım olan bütün sistemi və texniki infrastrukturu qurub və hər zaman bazarda istiqrazlarının alıcısı kimi çıxış edərək, istiqraz sahiblərinin maliyyə itkisi ilə üzləşmələrinin qarşısını alır. SOCAR İstiqrazlarının sahibləri istiqrazlarını 1 və 5 saylı ASAN xidmət mərkəzlərində yaradılmış SOCAR İstiqrazı kiosklarına müraciət edərək sata bilərlər. Bütün hallarda SOCAR, buraxdığı istiqrazların likvidliyinə təminat verir. Qanunvericiliyin tələbləri çərçivəsində istiqraz sahibi notarius vasitəsi ilə sahib olduğu istiqrazları bağışlaya və ya hədiyyə edə bilər.

SOCAR İstiqrazlarının gətirdiyi gəlir istiqrazların sayından asılıdır. Əvvəlcədən elan olunduğu kimi, SOCAR İstiqrazlarının nominal qiyməti 1000 dollar, illik gəlirliliyi 5%-dir. Bu şərtlərə əsasən, 1 ədəd istiqrazı olanlar ildə 50 dollar, 10 ədəd istiqrazı olanlar ildə 500 dollar, 100 ədəd istiqrazı olanlar isə ildə 5 000 dollar gəlir əldə edəcəklər. Bu vəsaitlər ildə 4 dəfə bərabər hissələrlə istiqraz sahibinin bank hesabına köçürüləcək. Məsələn, şəxsin 10 istiqrazı varsa, o, ildə 500 dolar gəlir götürəcək və bu vəsaitlər hər 3 aydan bir 125 dollar olmaqla, ümumilikdə 4 bərabər hissə ilə onun hesabına köçürüləcək. Əgər investor SOCAR İstiqrazlarından aldığı faizlərlə yenə istiqraz alsa, illik qazancı 5.10% qədər yüksələ bilər.

Xarici vətəndaşların SOCAR İstiqrazları üzrə gəlirlərinin vergiyə cəlb edilməsi həmin şəxsin rezidenti olduğu ölkənin vergi qanunvericiliyinə və həmin ölkə ilə Azərbaycan Respublikası arasında imzalanmış ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında sazişə əsasən tənzimlənir.

Bəli, almaq olar. Sadəcə, istiqrazların alınması barədə müqavilənin imzalanması və prosesin aparılması üçün həmin İnvestorun Azərbaycanda vəkalətnamə verdiyi şəxs olmalıdır.

İstiqraz almaq üçün istənilən bankda ABŞ dolları hesabı keçərlidir.

Bu günkü gündə, Mərkəzi depozitarın imkanları çərçivəsində faiz gəlirlərini birbaşa Azərbaycanda olan istənilən bankda açılmış cari hesablara köçürmə ilə mümükündür. Gələcəkdə, fazi gəlilərinin birbaşa xarici hesablara köçürülməsi imkanı yarandıqda məlumat veriləcək.

Hüquqi şəxsin aşağıdakı sənədlərinin notarial təsdiq edilmiş surətləri: dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnamə (VÖEN), dövlət reyestrindən çıxarış, nizamnamə.

Qanuni təmsilçisinin təyin olunması barədə sənəd (protokol və ya qərardan çıxarışın nüsxəsi), imza səlahiyyətinə malik olan şəxslərin siyahısı və şəxsiyyət vəsiqələri, dollarda olan cari bank hesabı məlumatları (SOCAR İstiqrazlarının faiz gəlirlərinin köçürülməsi üçün tələb olunur).

Bunlardan əlavə, digər əlavə məlumatlar və lazım olduqda sənədlər də tələb oluna bilər (FATCA, faktiki ünvan, SMS bildiriş üçün mobil nömrə, e-mail, fax, telefon nömrəsi, filial və nümayəndəlikləri, etibarnamə, hüquqi şəxsi digər şəxs təmsil etdikdə benefisiarın müəyyənləşdirilməsi üçün sənədlər).

İnvestor istiqraz almaq və bütün alış-satış əməliyyatlarının həyata keçirilməsi üçün 1 və 5 saylı ASAN xidmət mərkəzlərindəki SOCAR İstiqrazları köşklərinə, eləcə də, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən investisiya şirkətlərinə də müraciət edə bilər.

Hüquqi şəxsin aşağıdakı sənədlərinin apostil və ya leqallaşdırma qaydasında təsdiq edilmiş surətləri: hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatından keçməsi barədə sənəd, vergi ödəyicisinin uçota alınması haqqında şəhadətnamə, nizamnaməsi, qanuni təmsilçisinin təyin olunması barədə və şəxsiyyətini təsdiq edən sənəd.

Bunlardan savayı, digər əlavə məlumatlar və lazım olduqda sənədlər də tələb oluna bilər (dollarda olan cari bank hesabı məlumatları, FATCA, faktiki ünvan, SMS bildiriş üçün mobil nömrə, email, fax, telefon nömrəsi, filial və nümayəndəlikləri, etibarnamə, hüquqi şəxsi digər şəxs təmsil etdikdə benefisiarın müəyyənləşdirilməsi üçün sənədlər, səhmdarları haqqında sənəd).

İnvestor istiqraz almaq və bütün alış-satış əməliyyatlarının həyata keçirilməsi üçün 1 və 5 saylı ASAN xidmət mərkəzlərindəki SOCAR İstiqrazları köşklərinə, eləcə də, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən investisiya şirkətlərinə də müraciət edə bilər.

Azərbaycan Respublikası tərəfindən tanınan şəxsiyyətini təsdiq edən sənədi (pasport, müvəqqəti yaşayış icazəsi) və bankda ABŞ dolları ilə hesabı olan bütün xarici vətəndaşlar SOCAR İstiqrazlarını ala bilərlər.

Faiz ödənişi zamanı istiqraz kimin adındırsa, istiqrazın sahibi də həmin şəxs sayılır və faiz ödənişi də o şəxsin hesabına köçürülür.

SOCAR İstiqrazlarının müddəti 5 illik olduğu üçün, 2 ildən sonra təkrar bazarda istiqraz əldə etmiş şəxs üçün istiqrazın müddəti 3 il olacaqdır. Nə vaxt alınmasından asılı olmayaraq SOCAR İstiqrazlarının müddəti 2021-ci ildə başa çatır.

Təkrar bazardan alınan SOCAR İstiqrazlarının şərtləri birinci bazardan alınan istiqrazlardan fərqlənmir. 5 illik müddətə buraxılıb, 2021-ci ilədək dövriyyədə olacaq, illik 5% gəlir gətirir, faizlər 3 aydan bir ödənilir, likviddir – yəni istənilən vaxt rahatlıqla alınıb-satıla bilər. SOCAR hər zaman öz istiqrazlarını nominal dəyəri olan 1000 ABŞ dollarından alma zəmanəti verir.

SOCAR İstiqrazlarının ilkin və təkrar bazardan alışı prosesində ciddi fərq yoxdur. Fərq yalnız qiymət və komissiya ödənişindədir. İstiqrazları ilkin bazarda (yəni abunə yazılışı zamanı) 1000 dollara almaq olardı. Təkrar bazarda satılan istiqrazlar isə digər şəxslərə məxsus olduğuna görə, onlar təkrar bazar qiymətinə satılır və bu qiymət gündən asılı olaraq dəyişir. İstiqrazların ilkin satışı prosesində heç bir komissiya nəzərdə tutulmamışdı. Təkrar bazarda istiqraz alınanda isə istiqrazın alındığı investisiya şirkətinin hesabına komissiya ödənilir.

Digər ölkələrin vətəndaşları SOCAR İstiqrazları alarkən Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə tanınan şəxsiyyətini təsdiq edən sənədi ilə yanaşı, bankda ABŞ dolları hesabının olmasını təsdiq edən sənəd təqdim etməlidir. Bəzi hallarda xarici vətəndaşdan əlavə sənədlər də tələb oluna bilər. Bu sürücülük vəsiqəsi və ya digər şəkilli sənəd, nikah haqqında şəhadətnamə və s. ola bilər.

SOCAR İstiqrazlarını təkrar bazarda almaq istəyən Azərbaycan vətəndaşlarından şəxsiyyət vəsiqəsi və bankda dollar hesabının olmasını təsdiq edən sənəd tələb olunur.

Qeyd edək ki, İstiqrazların ticarəti Bakı Fond Birjasında gedir. Hazırda, SOCAR İstiqrazlarını 1 və 5 saylı ASAN xidmət mərkəzlərində yaradılmış SOCAR İstiqrazları köşklərindən, eləcə də Azərbaycanda fəaliyyət göstərən investisiya şirkətlərinə də müraciət edərək əladə etmək olar.

İstiqraz sahiblərinin hüquqi statusu Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə müəyyən edilir. SOCAR İstiqrazının sahibləri qarşısında birbaşa olaraq SOCAR öhdəlik daşıyır.

Mövcud infrastruktur hazırda qiymətli kağızların elektron olaraq tədavülünə daha uyğundur. Bununla bərabər, gələcəkdəki emissiyalarda sənədli istiqrazların da buraxılışı nəzərdə tutulur.

Bəli, istiqrazları satarkən investisiya şirkətinin komissiyası və vəsaiti nağdlaşdırarkən bank xərcləri yaranır. İnvestisiya şirkətinin komissiyası satışın həcminə uyğun olaraq hesablanır. Belə ki, minimum 5 manat olmaqla, əməliyyat həcminin 0.05% – 0.07%-ə qədər komissiya hesablanır. Misal üçün, 5 istiqraz alan 5 manat, 25 istiqraz alan  22 manat, 100 istiqraz almaq istəyən isə 90 manat komissiya ödəyir. İstiqrazı satan şəxsin vəsaiti bank hesabına köçürülür. Vəsaitini nağd götürmək istəsə, bankdan asılı olaraq, 01-06 faiz arası nağdlaşdırma xərcləri yarana bilər.

SOCAR İstiqrazlarını hazırda təkrar bazardan əldə etmək mümkündür. İstiqrazların dəyərindən əlavə, investisiya şirkəti və bank xərcləri də yaranır. İnvestisiya şirkəti xərcləri minimum 5 manat olmaqla, əməliyyatın həcmindən asılı olaraq, 0.05 -0.07 faiz arasında dəyişir. Faiz ödənişi üçün istiqraz sahibləri bankda cari hesab açır (əgər hesabları yoxdursa) və istiqrazın dəyərini bank vasitəsi ilə müvafiq hesaba köçürürlər. Bankdan asılı olaraq dollarla cari hesab açılışı 10 manata qədər, köçürmə komissiyası isə məbləğin 0.1 faizi qədərdir. Nümunə olaraq, 1 ədəd istiqraz almaq üçün 10 manat hesab açılışı, 1 dollar da köçürmə xərcləri yaranır və bu halda 1 istiqraza  11.7 manat əlavə xərc çəkilir. Müvafiq olaraq, 10 istiqraz alışı üçün əlavə xərc hər istiqraza 2.7 manat təşkil edir. Bank komissiyalarından asılı olaraq, xərclər dəyişə bilər.

SOCAR İstiqrazları ticarəti çox aktivdir və son iki ildə Bakı Fond Birjasında ən çox kontrakt bağlanan qiymətli kağızdır. Satışda olan istiqrazların alışı və ya satışına hər hansı bir limit tətbiq olunmur. Fiziki və ya hüquqi şəxslər istənilən miqdarda SOCAR İstiqrazı ala bilərlər. Əgər müştərinin almaq istədiyi qədər istiqraz satışda yoxdursa, o,  müraciət edib hansı miqdarda və hansı məbləğdə istiqraz almaq istədiyini bildirə bilər. Müştəriyə bununla bağlı lazımi xidmət göstərəlicək və ya lazımi istiqamət veriləcək.

SOCAR İstiqrazları Bakı Fond Birjasında (BFB) REPO predmeti siyahısına əlavə edilib. Bu o deməkdir ki, istiqrazların BFB-də ticarəti ilə bərabər REPO əməliyyatları da həyata keçirmək mümkündür. SOCAR İstiqraz sahibi REPO əməliyyatı ilə malik olduqları istiqrazların hamısı və ya bir hissəsini girov qoymaqla, həmin istiqrazların dəyərinin 95 faizi həcmində qısa müddətə kredit götürə bilərlər. REPO əməliyyatları qiymətli kağızlar bazarında aparılan əsas əməliyyatlardan və kağız sahibləri üçün yaradılan mühüm imkanlardan biri sayılır. Bu zaman SOCAR istiqrazlarının sahibləri olan fiziki və hüquqi şəxslər Bakı Fond Birjasında (BFB) istiqrazları girov qoyaraq, qısamüddətli və sərfəli şərtlərlə kredit cəlb edə bilirlər.

Bəli. “Rabitəbank” SOCAR İstiqrazları sahiblərinə güzəştli kredit kampaniyası təklif edir. Kreditlər 1 milyon manata qədər, 1-24 ay müddətinə və illik 16%-dək verilir. Güzəştli krediti əldə etmək üçün sadəcə SOCAR İstiqrazı sahibi olmağınız kifayət edir.

Qeyd etmək lazımdır ki, istiqrazlarınızı girov qoyaraq, krediti əldə etdiyiniz zaman, siz, istiqrazlardan gələn illik 5% gəlirinizi də almağa davam edirsiniz.